A A A
Kontrastverktøy Kontrastverktøy Språk Språk
 

Korona Porsáŋggus

Das gávnnat gieldda dieđuid korona birra, ja geainna sáhtát válsit oktavuođa jus dárbbašat  veahki dahje dieđuid. 

Preassaoktavuohta

Nášunála koranagáržžideapmi lea ásahuvvon.

Porsáŋggu gielda čuovvu koronavirusa ovdáneami ovttasráđiid Romssa ja Finnmárkku fylkkamánnin.

Álbmotdearvvasvuođainstituhtta ja dearvvašvuođadirektoráhtain

 

Dearvvašvuođadirektoráhtta lea njukčamánu 12.b 2020 mearridan viiddis doaimmaid easttadit leavvama Covid-19 ja váikkuhit doalahit dárbbašlaš dearvvašvuođa ja fuolahanbálvalusas.

Iskka ođasmatten dieđuid Dearvvášvuođadiektorahta neahttasiidduin.

Ávžžuhit Porsáŋggu ássit čuvvot mearrádusaid / rávvagiid maid Álbmotdearvvasvuođainstituhtta čujuha.

Doaimmat leat bidjon cuoŋumánu 13 b.jus eará ii leat čilgejuvvon

Čuvvo Álbmotdearvvasvuođainstituhtta rávvagit

  • Basa gieđaid dárkilit sáibun loika čázis, erenoamážit go leat leamaš olbmuid gaskka
  • Giehtadesinfekšuvnna lea maid buorre jus ii leat giehta bassan vejolašvuođat
  • Ávžžuhit báhpirii go gasttit ja sihkkut dahje gardnjila
  • Árvvoštala maŋidit olgoriika mátkkit
  • Geavat Skype ovdal go fysihka deaivvadeapmi olbmuiguin riska guovlluin
  • Oro ruovttus jus lea nurvo dahje eará ládje buozas, vai ii njoammudávda leava earáide, vaikko ii leat várohus dahje duođaštuvvon njoammun

 

Loga eambbo das: Folkehelseinstituttets sider

 

Vuordde váldimis oktavuođa doaktáriin jus sáhtát vuordit.

Riŋge fástadoaktárii (beaivet) dahje doaktárváktii (116117) jus dus leat symptomat. Doppe oaččut dieđuid mo iskosat váldojuvvojit.

 

NB! Olbmot geain eai leat symptomat eai berre váldit oktavuođa doaktáriin garvin dihte kapasitehta váldimis.

 

Váktadoavttir ja 116117 vásihit olu riŋgema sidjiide, ja dát čuohcá kapasitehtii. Dan dihte bivdit olbmuid árvvoštallat ahte sáhttá go vuordit. Bivdit maid jus leat gažaldagat koránanjoammuma birra ahte ohcat dieđuid Álbmotinstituhtas.

 

Jus it gávnna vástádusa iežat gažaldahkii, riŋge diehtotelefovdnii 815 55 015 mii lea rabas árgabeivviid 08-18 ja vahkkoloahpaid 10-16.

 

Skuvllat ja mánáidgárddit giddejuvvojit

Porsáŋggu gielda lea pláneme viidát ruovttuoahpahusa, ja boahtá dieđuiguin váhnemiidda geain leat skuvlamánát mo dán čoavdit, jáhkkimis boahtte vahko álggus.

 

Mánáidgárddit ja AÁF fállá fuolahusa bargiid mánáide geat barget dearvvašvuođasuorggis.

 

Gidden ja gielddus iešguđetlágan doaluide ja fálaldagaide

Dearvvašvuođadirektoráhta lea mearridan gildosa ja giddema dáidda:

● Kultuvrralašdoalut

● Faláštallanlágideamit ja organiserejuvvon faláštallandoaimmat sihke olgun ja siste.

● Buot doaimmat guossohan báikkiin, earret borramušguossohanbáikkiin, nu mo kantiinnat ja borranbáikkit gos lea láhčon nu ahte olbmot čáhket lea 1 m eret nubbi nuppis.

● Guossoheamis eai galgga leat rabas borramušat. Guossohansuorgái gullá restauránta, bára, pub ja olgobáikkit.

● Lášmmohallanguovddážat

● Doaimmat mat fállet vuoktačuohppama, liikedivššu, ruvvema ja gorutdivššu, tatoverema, ráiggahemiid (piercing) jna.

● Vuojadanáldásat, gálašanbáikkit jna.

 

Gieldda faláštallan – ja kulturrusttegat leat giddejuvvon

 

Porsáŋggu gieldda bargit

  • Buot bargomátkkit ja siskkáldasčoahkkimat Porsáŋggu gielddas šluhttejuvvojit  dahje maŋiduvvojit dassái go dilálašvuohta lea čilegan.
  • Nurvo dahje eará buozalmasvuođa geažil ávžžuhat bargiid leat ruovttus, njoammudeami eastame dihte.
  • Porsáŋggu gielda ávžžuha eará fitnodagaid ja gieldda ássiid muđuid čuovvut ráđiid, eastadit njoammuma.

 

Porsáŋggo gielda árvvoštallá bargiide ruovttu kantuvra.

Dábálaš politihkalaš čoahkkimat lea maŋiduvvon njukčamánu 26.b rádjái.

 

Gielddus olgoriikii johtin bargiide geat barget dearvvašvuođasuorggis.

Dearvvašvuođadirektoráhta lea mearridan ahte dearvvašvuođabargit geat dikšot buhcciid gildojuvvojit mannat olgoriikii. Gielddus guoská sihke bargomátkkiide ja priváhtamátkkiide. Olggosgolut buhtaduvvojit.

Mearrádus lea gaskaboddosaččat otná rájes njukčamánu 12.b diibmu 18.00 gitta cuoŋománu 2020 lohppii.

 

Bargit geat barget dearvvašvuođa- ja ovddasmorašsuorggis, geat áigot dahje leat leamaš mátkkis

  • Buohkat geat leat leamaš mátkkis guovlluin gos dávda lea leavvan galget leat ruovttus 14 beaivvi maŋŋil go bohtet ruoktot., beroškeahttá leat go symptomat vai eai. Dát sisttisdoallá ahte eai mana bargui dahje skuvlii, eai mátkkoš, eai jođe almmolaš fievrruiguin, ga garvet báikkiid gos eai leat lahka eará olbmuid. Dát olbmot eai berre fitnat dearvvašvuođainstitušuvnnain jus ii leat áibbas dárbu. Jus ferte , galgá ossodat gos buohcci oažžut dieđu telefovnna bokte, nu ahte njoammuma eastadeami sáhttá biddjot johtui.
  • Ii leat sihkar ahte coronavirus iskkus váldo jođánit. Mearrideaddjin dasa lea ahte dovdá go olmmoš symptomaid (geahča vuollelis), ja ahte lea go leamaš olbmuid lahka geas ballet/duođaštuvvon njoammun dahje leamaš guovlluin gos dávda njoammu. Lea dehálaš doahttalit karantena rávvagiid jus orro gullame dáidda joavkkuide. Čuovo mielde fhi.no siidduin.

 

Dábálaš symptomat koronanjoammumii

 

  • Vuoiŋŋahatbohcci vuolši
  • Feber
  • Čotta bávččas
  • Geahpesboalddáhat vuoigŋan váttisvuođaiguin ja/dahje gosahat.

 

Gii berre iskojuvvot koronavirus?

Njoammu leavva olbmuid gaskkas, sihke sin gaskkas geat eai leat leamaš olgoriikkas. Danne ođđa njuolggadusat iskkadeamis.

Oppdaterte opplysninger fra Folkehelsa (fhi.no) 13/3:

Sii geat leat ruovttukarantenas eai šat iskkaduvvo ja eai galgga váldit oktavuođa dearvvašvuođaossodagain jus ii leat dárbu. Koronavirus iskko ii adde čuovvuleami eará go bidjot karáhtenai.

 

 

Ruovttus errenáigi

Ruovttus errenáigi lea guoská sidjiide geain eai leat symptomat covid-19`ii, muhto geat leat leamaš lahka muhtima gii lea duođaštuvvon njoammuduvvon dahje lea leamaš olggobealde Davviriikkaid daid maŋimuš 14 beaivve. Ruovttuerrenáigi guoská maid earáide dálus. Lea dehálaš ahte čuovut mielde jus šaddá gosahat, čottabávččas, jođánisvuoigŋan dahje feber. Jus leat leamaš lahka* olbmo geas čájehuvvo leat covid-19 ja oažžu sympomaid, galggat riŋget doaktárii.

 

 

*Leamaš lahka mearkkaša

 

  • Dikšon buohcci dahje eará láhkai leamaš sullasaš oktavuođas olbmuin geas čájehuvvo leat dávda daid maŋimuš 14 beivviid.
  • Guossástallat buohcci geas lea koronavirus
  • Leamaš lahka unnimusat 15 min, oanehat go mehtera gaska (njunnálaga), olbmuin geas lea koronavirus.

 

Oapmahaš olbmuide geat fertejit leat ruovttus

Jus orut olbmuin gii lea buozas

 

Jus orut olbmuin gii lea buohcame koronadávddain, lea dehálaš ahte čuovut iežat symptomaid nu gosahat, čottabávččas, jođánisvuoigŋan dahje feber. Jus balat ahte leat njoammuduvvon, de galget doaibmabijut njoammuma vuostá biddjot johtui, doavttir čuovvu ruovttus errenáiggi. Don sáhtát fitnat olggobealde viesu, it galgga lahkonit earáid: dat sisttisdoallá:

 

  • It mana bargui dahje skuvlii
  • It mana mátkkoštit it ge jođe almmolaš fievrruiguin
  • Garvvát báikkiid gos leat olu olbmot

 

Jus orrut ovttas muhtumin gii galgá leat ruovttus mo ii leat buozas. Jus eai leat symtomat, lea unna risiko viidát njoammut, čuovvut njuolggadusaid giehtabassan ja eará vuođđoleavvan rávvagiid.

Dávjá giehtabassan, erenoamážiid maŋŋel hivsset, borramuš /kohkken ja borrama oktavuođas.

Rávvagat rievdet dađistaga 

Rávvagat rivdet dađistaga, og virus rievdá ja dieđut šaddet buorebuot virus leavvama